0915.916.915

Blog

KTS Ngô Viết Nam Sơn: Cần khoanh vùng bảo tồn biệt thự cổ ở TP HCM

(NDH) Chia sẻ có Người Đồng Hành, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng việc bảo tồn villa cổ có thể triển khai theo hướng 1 số khu phố nhỏ và theo tuyến các con phố thì tốt và có trọng tâm hơn.

Ở TP HCM, gần 1.300 villa cũ xây dựng trước năm 1975 sẽ được phân loại, xếp hạng theo các tiêu chí đánh giá cụ thể, kể từ 20/9.

Người Đồng Hành có cuộc thảo luận có ông Ngô Viết Nam Sơn, 1 trong các kiến trúc sư nổi tiếng ở Việt Nam GĐ này, về câu chuyện thực trạng cũng như giải pháp đối có villa cổ ở TP HCM.

Khoanh vùng bảo tồn theo khu vực hoặc tuyến các con phố

– Theo thống kê, TP HCM có dao động 1.300 villa cổ nằm rải rác ở các quận 1, quận 3, quận 5… Ông đánh giá như thế nào về thực trạng các villa này?

– Tôi cảm thấy nhiều villa cổ GĐ này đều đã bị chia năm xẻ bảy làm nhà phố, bị phá bỏ để xây nhà cao tầng, hoặc cách tân kết cấu theo cách không phù hợp.

Việc bảo tồn đa số villa thường khác có bảo tồn di tích, không nhất thiết phải bảo tồn nguyên trạng (chỉ áp dụng cho 1 vài villa được xem là di tích).

Đa số villa có thể cho cải tạo hoặc mở rộng để phù hợp có nhu cầu thực ở, miễn là giải pháp cải tạo hoặc mở rộng được giải đáp tốt để cái cũ và cái mới hài hòa có nhau về phong cách, giải pháp kết cấu, kiến trúc nội ngoại thất.

Vì vậy, thành phố cần có định hướng khoanh vùng 1 số khu vực hoặc con các con phố có villa còn tốt như Tú Xương, Phùng Khắc Khoan để quy hoạch và bảo tồn tốt hơn. Với các villa riêng lẻ, cần có các đánh giá, phân loại các GĐ phát triển, chỉ bảo tồn 1 số villa thật đặc thù, có giá trị văn hóa lịch sử.

Ông Ngô Viết Nam Sơn từng tham dự quy hoạch và kiến trúc nhiều dự án lớn như Khu đô thị mới Nam Sài Gòn, Khu đô thị Bắc Hà Nội, Phố Đông và hai bờ sông Hoàng Phố (Thượng Hải, Trung Quốc)…

Ông có bằng Tiến sĩ Quy hoạch và Kiến trúc ở Đại học Washington (Mỹ) và bằng Thạc sĩ Quy hoạch & Kiến trúc ở Đại học California ở Berkeley (UC Berkeley, Mỹ).

– Ông có nói đến việc khoanh vùng 1 số con các con phố có villa tốt. Điều này khiến tôi nhớ đến câu chuyện quận 3 ngày trước được xem là "làng villa" của Sài Gòn và GĐ này vẫn còn rất nhiều villa cổ. Đây là địa chỉ phù hợp để TP HCM khoanh vùng bảo tồn?

– Đúng là trong quá khứ, quận 3 được xem như "làng villa" của Sài Gòn. Tuy nhiên, theo thời gian, các villa ở đây đã không còn nguyên trạng, đã bị phá bỏ nhiều và nằm rải rác.

Thực hiện khoanh vùng bảo tồn villa cho toàn quận 3 hoặc quận 1 tôi nghĩ là không còn phù hợp. Việc bảo tồn, như tôi đã nói, có thể triển khai theo 1 số khu phố nhỏ và theo tuyến các con phố thì tốt và có trọng tâm hơn.

Nhìn chung, công tác bảo tồn villa cổ của TP HCM có vẻ yếu thế hơn so có Hà Nội trong việc bảo tồn khu phố cổ. Các địa phương khác như Hội An hay Huế cũng có công tác bảo tồn tốt do nơi đây trải qua ít các GĐ phát triển và không có sự phát triển nóng đô thị.

Bốn cách ứng xử có công trình di sản

– Liên quan tới 1 số villa đã bị phá dỡ dở dang như 237 Nơ Trang Long, quận Bình Thạnh, Sở Quy hoạch kiến trúc TP HCM có yêu cầu chủ căn nhà bình phục nguyên trạng do thuộc danh sách bảo tồn. Có ý kiến cho rằng điều này không khả quan vì các công trình đều đa số có tuổi đời hàng trăm năm. Góc nhìn của ông?

– Kinh nghiệm quốc tế cho thấy có bốn cách ứng xử chính đối có công trình di sản quy hoạch kiến trúc.

Thứ nhất, bảo tồn di sản (Preservation) là định hướng giữ lại các công trình và bao cảnh vào thời điểm lịch sử của chúng, tôn trọng và giữ lại toàn bộ cách tân xảy ra trong các thời kỳ trong quá khứ, nếu có.

Thứ hai, bình phục di sản (Restoration) là định hướng tái lập tình trạng ban đầu khi công trình di sản được xây dựng đầu tiên, gỡ bỏ toàn bộ cách tân điều chỉnh xảy ra trong các thời kỳ lịch sử kế tiếp.

Thứ ba, tái thiết di sản (Reconstruction) là định hướng tái tạo mới 1 công trình di sản, hoặc 1 công trình di sản có bao cảnh, đã bị hủy hoại theo thời gian.

Thứ tư, cải tạo di sản (Rehabilitation) là định hướng cho phép sửa chữa, nâng cấp và bổ sung thêm cho các công trình di sản nhưng vẫn phải tuân thủ các nguyên tắc tạo lập nên bản sắc lịch sử của công trình.

Thực ra, việc bảo vệ di sản villa cổ và bảo tồn di tích dường như đang bị nhầm lẫn. Hiện nay chỉ đặt chủ yếu trọng tâm bảo vệ di tích (thuộc loại 1, 2, 3 nếu trên) trong khi đa số di sản quy hoạch kiến trúc, bao gồm đa số villa cổ lại thuộc loại thứ 4.

Tức là tuy cần bảo vệ và không nên phá bỏ nhưng không nhất thiết phải giữ nguyên trạng 100% mà có thể cải tạo 1 phần hoặc mở rộng theo giải đáp của nhà chuyên môn, để không gian bảo tồn & phát triển không các hài hòa có nhau, phù hợp có nhu cầu sống hiện thực của đô thị, tránh tình trạng bảo tàng hóa đô thị lịch sử.

Việc công nhận các loại di sản có thể được cải tạo, mở rộng và các giải đáp về mặt quản lý thể loại này sao cho phù hợp cũng là 1 thử thách cần phải sớm bổ sung, điều chỉnh càng sớm càng tốt. Điều này là để tránh tình trạng nhiều “di sản chưa được xếp hạng” đã và đang bị phá bỏ khá nhiều trong thời gian qua.

– Về việc trùng tu, bình phục thực trạng các villa bị phá dở dang GĐ này, chúng ta nên làm gì?

– Nên có các giải pháp cụ thể trong việc đồng hành cùng người dân bảo vệ villa cổ. Giải pháp có thể là giao 1 cơ quan đầu mối phụ trách việc giải đáp cải tạo, trùng tu villa mà vẫn giữ được kiến trúc ban đầu. Cơ quan này có thể đưa ra giải pháp phù hợp nhất từ tư duy đa ngành (quy hoạch, kiến trúc, kinh tế, xã hội, văn hóa, lịch sử, môi trường,…), đồng thời giúp vận động chính sách hỗ trợ 1 phần chi phí cho chủ căn nhà.

Hiện nay ở TP HCM, cơ quan có tính đa ngành bởi thế có lẽ chọn Viện Nghiên cứu Phát triển là phù hợp nhất (có thể đổi tên là Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát triển, vì vấn đề bảo tồn và phát triển rất khó, cần tư duy đa ngành, mà Viện GĐ này đã có các bộ phận trực thuộc đa ngành về quy hoạch, kinh tế, xã hội, lịch sử, …).

– Ở mức độ phổ quát, theo ông, cần làm gì để bảo tồn villa cổ hài hòa lợi ích các bên và giữ được nét văn hóa, lịch sử?

– Trước khi muốn vận động các chủ có các căn villa tư nhân phải có ý thức bảo tồn di sản họ đang nắm giữ, tôi nghĩ cần làm gương trong việc bảo tồn các villa cổ thuộc có công.

Kế hoạch bảo tồn các villa công này có thể tiến hành thuận lợi vì là tài sản công, có thể chuyển đổi cho chủ có tài sản công khác và thu hồi để bảo tồn có tính năng sử dụng phù hợp hơn. Đường Tú Xương, Phùng Khắc Khoan như tôi vừa đề cập có khá nhiều villa cổ thuộc có công, do đó không khó để chúng ta tiên phong trong việc khoanh vùng, bảo tồn.

Đối có các villa riêng lẻ thuộc có tư nhân, tôi yêu cầu rà soát lại.

Một số ít villa thuộc loại quý hiếm, có giá trị về lịch sử văn hóa thì thành phố có kế hoạch bảo tồn như di tích hoặc có thể mua lại từ chủ tư nhân để quản lý tốt hơn.

Một số lớn villa di sản khác chỉ đưa vào diện cần bảo vệ, nhưng có thể cải tạo và mở rộng thì không các cần kèm theo các giải đáp chuyên môn (miễn phí) mà nên có chính sách bảo đảm ích lợi đi đôi có trách nhiệm để khuyến khích hợp tác công tư trong công cuộc bảo tồn di sản.

Ví dụ, khi chủ có đồng ý bảo tồn các villa cổ đó, họ có thể được phép xây mở rộng cao hơn trên không gian đất trống còn lại, hoặc nhận được các ưu đãi về chính sách thuế, phí, đầu tư,…

Điều này sẽ đem lại lợi ích chung, vì theo nhiều nghiên cứu nước ngoài, các khu vực có di sản có giá trị được bảo tồn trong 1 thành phố thường đem lại giá trị địa ốc và giá trị không gian phong cảnh cao hơn cho khu vực lân cận.

Điều này cũng giúp thu hút khách du lịch hơn, đem lại nguồn thu lợi ích cao hơn cho mọi người cùng tham dự, bao gồm chủ có, nhà đầu tư, công ty, và cho chính quyền địa phương.

Các quý khách đang xem chuyên mục blog the residence của dự án đất nền the Residence 1 củ chi tọa lạc ở mặt các con phố các con phố Võ Văn Bích

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Close